• home
• login
• registreer
• publiceer jouw scriptie
• scriptie tips
• plagiaat
• voorwaarden
• over ons
• contact
• actie

De magie van integratie: Een onderzoek naar de ontwikkeling van de thema’s overlast, integratie en radicalisering in verhouding tot elkaar binnen het Rotterdamse veiligheidsbeleid.

Samenvatting:

Veiligheid is een ‘hot topic’ in de huidige Nederlandse samenleving. Het thema heeft niet alleen aan belangstelling, maar ook aan terrein gewonnen. Steeds meer vormen van ongewenst gedrag komen samen onder de noemer veiligheid, dat meer en meer het karakter van een containerbegrip krijgt. Zaitch, Van Swaaningen en Geelhoed (2008) concluderen dat de onderwerpen openbare veiligheid, immigratie en terrorisme steeds meer met elkaar in verband worden gebracht en zelfs door elkaar heen dreigen te lopen. Deze ontwikkeling lijkt op politiek en maatschappelijk niveau als vanzelfsprekend te worden beschouwd, maar ook de wetenschap heeft er weinig tot geen aandacht aan besteed. Het wordt hier en daar opgemerkt of gesuggereerd, maar nader onderzoek blijft tot nu toe achterwege. Deze scriptie zet hierin een eerste stap door het verloop van deze ontwikkeling in kaart te brengen. Er vindt hierbij enige afbakening plaats door te kijken naar de ontwikkelingen van de subthema’s overlastbestrijding, integratie- en anti-radicaliseringsbeleid. Elk van deze subthema’s vormen een onderdeel van één van drie thema’s die Zaitch et al. (2008) benoemen, respectievelijk openbare orde, immigratie en terrorisme. De drie subthema’s worden geanalyseerd als zelfstandige beleidsthema’s en als onderdeel van het ‘overkoepelende’ thema veiligheid. De analyse zoomt daarbij in op de stad Rotterdam, omdat deze de reputatie van trendzetter of het gebied van veiligheidsbeleid heeft verworven. Om het beleid zo dicht mogelijk bij de uitvoeringspraktijk te kunnen analyseren wordt vervolgens ingezoomd op het beleid van de deelgemeente Charlois. De volgende probleemstelling ligt aan deze analyse ten grondslag:

Hoe hebben overlastbestrijding, integratie- en anti-radicaliseringsbeleid zich vanaf 2001 in verhouding tot elkaar ontwikkeld binnen het Rotterdamse veiligheidbeleid?


Het theoretische deel van de scriptie schetst de context waarbinnen de onderzochte beleidsverandering plaatsvindt. Deze bestaat om te beginnen uit een aantal algemene maatschappelijke ontwikkelingen; de opkomst van risicomaatschappij, de exclusive society, het revanchisme en het neo-conservatisme. Ten tweede zijn een aantal schokkende gebeurtenissen van belang, namelijk de aanslagen van 9/11, de aanslagen in Londen en Madrid die daarop volgen en de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh in eigen land. Tot slot is hier het toetreden van een aantal nieuwe politieke actoren relevant, te weten de persoon Pim Fortuyn en de partijen Leefbaar Nederland, Leefbaar Rotterdam en Lijst Pim Fortuyn (LPF). Op basis van deze context ontstaat de hypothese dat de maatschappelijke ontwikkelingen ertoe leiden dat de drie subthema’s (overlast, integratie en radicalisering) uitgroeien tot onderdeel van het algemene veiligheidsbeleid, en dat integratie daarbinnen de factor is die de overige thema’s met elkaar verbindt.

Het toetreden van de subthema’s overlast, integratie en radicalisering tot het overkoepelende beleidsveld veiligheid vindt al in de literatuurstudie bevestiging. Ook blijken er op basis van bestaande literatuur aanwijzingen te zijn voor de onderlinge vervlechting van de subthema’s. In hoeverre, en op welke manier er sprake is van vervlechting blijft echter verre van duidelijk. De analyse van 25 Rotterdamse beleidsdocumenten biedt uitkomst bij het vinden van antwoorden op deze vragen. Uit het Rotterdamse beleid blijkt dat er met de intrede van het streven naar actief burgerschap een enorme verbreding van het integratiebegrip plaats vindt. Integratie gaat niet langer alleen om zaken als het spreken van de taal, het hebben van een baan en misschien zelfs het begrijpen van ‘de Nederlandse cultuur’, maar om ‘meedoen volgens de gangbare normen en waarden’. Op deze manier groeit het thema integratie uit tot een containerbegrip dat de andere centrale thema’s, overlast en radicalisering, aan elkaar verbindt. Deze vorm van vervlechting van de verschillende onderwerpen vindt bevestiging in alle onderzochte beleidsvelden (veiligheid, overlastbestrijding, integratie en anti-radicalisering) en op elk van de geanalyseerde beleidsonderdelen (“grondslag en doelstellingen”, “maatregelen” en “betrokken partijen”). Geen overlast vertonen en niet radicaliseren, worden in het onderzochte beleid zelfs expliciet gelijk gesteld aan geïntegreerd zijn. Dit uitgangspunt, dat een belangrijke grondslag voor het gevoerde beleid vormt, komt neer op de volgende vergelijking:

Integratie = actief burgerschap = meedoen volgens gangbare normen en waarden
≠ overlastgevend gedrag
≠ ‘anders’ denken en dus ≠ radicaliseren

Maar daar blijft het niet bij. Want geïntegreerd zijn, actief burger zijn, betekent niet alleen geen overlastgevend gedrag vertonen en niet radicaliseren, maar ook geen crimineel gedrag vertonen, naar school gaan, een betaalde baan hebben of vrijwilligerswerk doen, actief bijdragen aan het bestrijden van ‘immoreel gedrag’ van anderen et cetera. Integratie verwordt op deze manier tot een magisch begrip dat de basis vormt voor een utopische samenleving waarin elk veiligheidsrisico van menselijke hand is uitgebannen.

De belangrijkste aanbeveling die voortvloeit uit dit onderzoek, heeft betrekking op de in de analyse herhaaldelijk terugkerende constatering dat veel stellingnames, causale verbanden en veronderstelling in het beleid een gebrekkige, of zelfs geen, onderbouwing kennen. Dit zou de effectiviteit van het beleid negatief kunnen beïnvloeden. Als de grondslag van het beleid is gebaseerd op niet kloppende aannames zou het goed kunnen dat de effecten van de maatregelen niet aansluiten bij hetgeen men wenst te bereiken. Aanbevolen wordt dan ook om meer gebruik te maken van wetenschap bij het ontwikkelen van het beleid.

Keywords:

Veiligheid, veiligheidsbeleid, criminologie, overlast, integratie, radicalisering